Ẩm thực Nga Nối liền châu Âu và châu Á

Nếu có dịp ở Nga vài ngày, em thấy trải nghiệm “đáng thử” nhất không phải nhà hàng sang đâu, mà là bữa sáng kiểu Nga và những quán “căng-tin” bình dân kiểu Liên Xô cũ. Ăn vừa rẻ, vừa hiểu người địa phương ăn uống ra sao.

Bữa sáng truyền thống mà đa dạng

Ở nhiều thành phố Nga, buổi sáng khá “chậm”: nhiều quán ăn mở muộn, khoảng sau 9 giờ mới đông. Nếu bạn không có bếp nấu mà cũng không muốn ăn đồ khô cho qua bữa, cách dễ nhất là chọn khách sạn/nhà nghỉ có phục vụ ăn sáng. Trường hợp bữa sáng không kèm theo phòng, thường vẫn có thể đặt thêm với mức giá mềm (tùy nơi và tùy thành phố).

Điều thú vị là bữa sáng kiểu Nga nhìn đơn giản nhưng lại đủ chất. Một kiểu “bánh mì kẹp” khá lạ: chỉ có một lát bánh mì, bên trên xếp phô mai hoặc bơ rồi đặt xúc xích lên, không kẹp thêm lát bánh mì thứ hai. Xúc xích kiểu Nga thường to và cắt dày, ăn đậm vị hơn “thịt nguội” mình hay nghĩ ban đầu.

Nhắc đến xúc xích, người Nga có nhiều loại, nhưng nhóm “xúc xích ăn sáng” là thứ gần như nhà nào cũng quen. Nhiều người lớn tuổi còn hay kể lại câu chuyện vui rằng: thời Liên Xô có những công thức được coi là “chuẩn” và rất được tin tưởng; tới khi công thức thay đổi theo thời gian thì chất lượng cũng khác đi, thành ra ai từng ăn loại cũ cứ nhớ mãi.

Phô mai ở Nga cũng là một câu chuyện dài. Có giai đoạn thị trường thay đổi, nguồn cung và lựa chọn không còn như trước, khiến thói quen tiêu dùng cũng đổi theo. Bạn có thể gặp những loại phô mai “lạ mắt”, màu sắc và vân không đồng đều; nhìn thì giống “vân cẩm thạch”, nhưng chất lượng và cách làm mỗi nơi mỗi khác.

Còn món làm nhiều người “đổ” ngay trong bữa sáng là bánh kếp blini. Bột được tráng mỏng trên chảo phẳng, thơm mùi bơ sữa, ăn nóng cực hợp. Blini thường ăn cùng mật ong, mứt, trái cây, sữa đặc hoặc kem chua (smetana). Nếu ăn bữa khác trong ngày, họ hay kẹp nhân mặn như cá hồi/cá muối, nấm, trứng luộc, hoặc thịt nguội.

Ngoài blini còn có loại bánh nhỏ hơn, cỡ lòng bàn tay, gọi là oladyi. Bánh này dày và phồng hơn, nhiều nơi làm từ bột kiều mạch nên mùi vị khá đặc trưng. Ở Nga, kiều mạch là loại lương thực quen thuộc; món kasha (cháo kiều mạch) xuất hiện nhiều trong bữa sáng vì vừa ấm vừa no lâu.

Một điểm khác biệt nữa là người Nga buổi sáng hay uống trà hơn cà phê. Trà đen là một phần rất “đời thường” trong văn hóa Nga: ở nhà, trong quán, thậm chí trên tàu đường dài. Nhiều nơi trà sẽ đi kèm một lát chanh; và thay vì dùng đường hạt như mình hay gặp, có người dùng mật ong hoặc dạng đường viên.

Nhắc tới uống trà ở Nga là nhắc tới mấy biểu tượng rất hay ho: ấm đun kiểu samovar (nhất là trong hình ảnh văn hóa truyền thống) hay chiếc ly thủy tinh có đế kim loại để cầm cho chắc tay, đặc biệt tiện khi đi tàu. Những chi tiết nhỏ vậy thôi, nhưng nó làm trải nghiệm “ra chất Nga” rõ rệt.

“Nhà ăn tập thể” Stolovaya

Nga bây giờ có đủ loại quán: cà phê, fast food, nhà hàng Âu Á… nhưng nếu bạn muốn ăn ngon – rẻ – đúng kiểu địa phương thì nên thử stolovaya. Hiểu nôm na, đây là kiểu quán ăn tự phục vụ, giống “căng-tin” hoặc “hàng cơm bình dân” ở mình. Loại hình này phổ biến từ thời Liên Xô, sau này chuyển dần sang tư nhân nhưng phong cách vẫn giữ: đơn giản, nhanh, nhiều món và giá dễ chịu.

Điểm hay của stolovaya là bạn nhìn món trực tiếp rồi chọn, không cần “đoán” menu. Quy trình thường như sau: lấy khay, trượt khay theo line, tới đâu chọn món tới đó, cuối cùng thanh toán. Nhiều nơi có bảng tên và giá rõ ràng. Salad, súp nguội thường để trong tủ kính; món nóng nằm ở quầy hâm; rồi tới quầy tinh bột (cơm, khoai, kiều mạch, mì…); cuối cùng là bánh ngọt và nước uống.

Món trong stolovaya khá đa dạng: thịt viên, gà, bò hầm, xiên nướng… kèm dưa chuột muối, nấm muối, salad củ cải đường, hoặc rau luộc nêm nhẹ. Phần tinh bột thì thường có cơm, khoai tây, mì và kiều mạch. Cuối line là bánh ngọt cắt sẵn theo phần và đồ uống rót sẵn.

Tóm lại, nếu bạn muốn hiểu “ăn uống kiểu Nga” nó đời thường ra sao, thì bữa sáng khách sạn và một lần ghé stolovaya là đủ tạo ấn tượng. Không cần cầu kỳ, nhưng trải nghiệm lại rất “thật”, khiến chuyến đi có thêm một mảng ký ức đáng nhớ.